Voorkom legionella na de vakantie

BORNE - De vakantie zit er weer op; je draait de voordeur van het slot, slingert de koffers in een hoek en ploft neer op de bank. He he, eindelijk weer thuis. Maar voordat u na de vakantie gebruik maakt van het water is het goed om even alles door te spoelen. Want legionella ligt zeker op de loer na de aanhoudend warme periode van de afgelopen tijd.

Zeker na een warme zomer en een periode waarin het water thuis nauwelijks heeft gestroomd, kan de legionellabacterie zich in leidingen hebben vermenigvuldigd. De kans dat u ziek wordt is gelukkig klein, maar de gevolgen kunnen ernstig zijn. Een paar minuten doorspoelen is daarom een eenvoudige voorzorgsmaatregel die veel risico kan wegnemen.

Een Amerikaanse oorsprong

De naam *legionella* klinkt misschien als iets uit de Romeinse tijd, maar de bacterie dankt haar naam aan een opvallend recente gebeurtenis in de Verenigde Staten. In de zomer van 1976 kwamen duizenden oud-militairen van de American Legion bijeen in een hotel in Philadelphia. Kort na het congres werden veel deelnemers ernstig ziek. Artsen stonden aanvankelijk voor een raadsel. Uiteindelijk overleden 34 mensen en raakten ruim 180 bezoekers besmet. Na maanden van onderzoek werd een tot dan toe onbekende bacterie ontdekt. Omdat de eerste slachtoffers lid waren van de American Legion kreeg de bacterie de naam *Legionella pneumophila*. De ziekte werd al snel bekend als de veteranenziekte.

Bovenkarspel

Ook Nederland kent een tragische geschiedenis met legionella, die zelfs ernstiger was dan de genoemde Amerikaanse uitbraak. Veel mensen herinneren zich nog de legionella-uitbraak tijdens de Westfriese Flora in Bovenkarspel in 1999.

Op de bloemen- en tuinbeurs stond een demonstratie-bubbelbad opgesteld wat gevuld werd met water uit een brandslang. Het water was al enige tijd niet gebruikt waardoor hier legionella in zat. Het bubbelbad was niet gevuld met chloor omdat er toch niemand in zou gaan. Via de fijne waternevel van het bubbelbad werden honderden bezoekers ongemerkt blootgesteld aan legionella.

De gevolgen waren dramatisch. Meer dan 300 mensen werden ziek en uiteindelijk overleden 32 bezoekers aan de gevolgen van de besmetting. Daarnaast hield een groot aantal patiënten nog jarenlang gezondheidsklachten. De ramp leidde tot strengere wetgeving en betere controles op drinkwaterinstallaties, zwembaden, bubbelbaden en andere installaties waarin legionella zich kan ontwikkelen.

Waarom juist na de vakantie?

Legionella houdt van stilstaand, lauw water. De bacterie groeit het beste bij temperaturen tussen de 25 en 45 graden. Wanneer u één of meerdere weken op vakantie bent geweest, staat het water in de leidingen vaak lange tijd stil. Is het bovendien een warme zomer geweest, dan zijn de omstandigheden gunstig voor de groei van de bacterie.

Belangrijk om te weten is dat u niet besmet raakt door het drinken van leidingwater. Besmetting ontstaat vrijwel altijd door het inademen van piepkleine waterdruppeltjes. Daarom vormen vooral douches, regendouches, bubbelbaden, tuinslangen en hogedrukreinigers een mogelijk risico.

Wat kunt u zelf doen?

Gelukkig is het voorkomen van legionella niet ingewikkeld.
Bent u langer dan een week van huis geweest? Laat dan bij thuiskomst eerst alle warm- en koudwaterkranen enkele minuten lopen. Doe hetzelfde met de douche. Blijf tijdens het doorspoelen liever even uit de buurt van de waternevel of richt de douchekop op de afvoer of in een emmer.

Vergeet ook de buitenkraan en de tuinslang niet. Water dat daar langere tijd heeft stilgestaan - zeker als de slang in de zon heeft gelegen - kunt u beter eerst goed laten wegstromen voordat u ermee gaat sproeien. Heeft u thuis een bubbelbad of jacuzzi? Volg dan de onderhoudsvoorschriften nauwkeurig en zorg ervoor dat filters en leidingen regelmatig worden gereinigd.

Risicogroepen

Voor de meeste gezonde mensen is de kans op een ernstige besmetting klein. Toch zijn er groepen die extra kwetsbaar zijn. Dat geldt vooral voor ouderen, rokers, mensen met een chronische longziekte, diabetes of een verminderde weerstand door ziekte of medicijnen. Bij hen kan een besmetting uitgroeien tot een ernstige longontsteking.

Herken de klachten

Een legionellabesmetting begint vaak met klachten die lijken op een stevige griep. De eerste symptomen ontstaan meestal twee tot tien dagen na de besmetting. Let vooral op: hoge koorts, koude rillingen, een hardnekkige hoest, benauwdheid of kortademigheid, spierpijn, hoofdpijn, extreme vermoeidheid, misselijkheid, braken of diarree. Juist die combinatie van luchtwegklachten én maag- of darmklachten kan wijzen op legionella.

Wanneer naar de huisarts?

Krijgt u na uw vakantie hoge koorts, bent u benauwd of blijft u hevig hoesten? Neem dan contact op met uw huisarts. Vertel er ook bij dat u langere tijd van huis bent geweest of mogelijk in aanraking bent gekomen met stilstaand water, bijvoorbeeld in een vakantiehuisje, hotel, camper of uw eigen woning. Legionella is goed te behandelen met antibiotica, maar een snelle diagnose is belangrijk. Hoe eerder de behandeling begint, hoe kleiner de kans op ernstige complicaties.

Een kleine moeite

Na de vakantie denken we vooral aan het uitpakken van de koffers, boodschappen doen en weer aan het werk gaan. Toch verdient ook de waterleiding even aandacht.

Een paar minuten de kranen en douche laten lopen kost nauwelijks tijd, maar kan veel ellende voorkomen. De tragische gebeurtenissen in Bovenkarspel hebben laten zien dat legionella geen ver-van-ons-bed-show is. Gelukkig kunt u met een eenvoudige gewoonte het risico al aanzienlijk verkleinen. Dus voordat u geniet van die eerste douche na de vakantie: laat het water eerst even een tijdje rustig stromen. Een kleine moeite, voor een veilig einde aan je welverdiende vakantietijd!