Dorpshuis bedreigd zonder saldering
DuurzaamheidREGIO - Twente kent een groot aantal dorps-, buurt- en kulturhuzen. Belangrijke voorzieningen waar inwoners elkaar ontmoeten, activiteiten plaatsvinden en essentiële voorzieningen toegankelijk blijven in tijden van crisis, bijvoorbeeld bij stroomuitval of extreme weersomstandigheden. Deze maatschappelijke rol dreigt onder druk te komen te staan door de gevolgen van het afschaffen van de salderingsregeling in 2027.
De salderingsregeling voor zonnepanelen komt kort uitgelegd hierop neer: men levert stroom terug aan het netwerk, wat weggestreept wordt tegen het daadwerkelijke verbruik. Met een dak vol panelen kan zo’n voorziening dus flink op de kosten besparen. Maar: dit gaat nu dus verdwijnen.
Uit een recente peiling van dorpshuizen.nl (initiatief van de Landelijke Vereniging voor Kleine Kernen) blijkt dat bijna driekwart van de dorpshuizen een stijging van de energiekosten verwacht, waarvan meer dan de helft zelfs een forse toename voorziet. Tegelijkertijd geeft bijna de helft aan nog geen goed zicht te hebben op de financiële impact. Een dorpshuisbeheerder vertelt: “We moeten reserves wederom besteden aan een onvoorzien en ander doel dan waarvoor ze bedoeld zijn. Waardoor onze missie in het gedrang komt.”
Deze onzekerheid en stijgende kosten hebben directe gevolgen voor de maatschappelijke functie van dorpshuizen; Minder activiteiten, hogere huurtarieven voor gebruikers en verenigingen en beperktere toegankelijkheid. Terwijl juist deze plekken van groot belang zijn voor sociale cohesie en leefbaarheid in dorpen en wijken. Opvallend is dat dorpshuizen de afgelopen jaren juist sterk hebben ingezet op verduurzaming. Maar liefst 88 procent van de ondervraagde locaties beschikt al over zonnepanelen. “Dorpshuizen hebben hun verantwoordelijkheid genomen en geïnvesteerd in duurzame energie. Juist deze voorlopers dreigen nu financieel geraakt te worden,” aldus Pieter Knol van Groninger Dorpen.
Daarnaast blijkt dat het merendeel van de dorpshuizen opereert als kleinverbruiker (67 procent) en vaak wordt beheerd door een stichting (59 procent). Dit betekent dat zij beperkte financiële buffers hebben en minder mogelijkheden om stijgende kosten op te vangen. “Als dorpshuizen in de knel komen, raakt dat direct de sociale samenhang en voorzieningen in dorpen,” zegt Bas ter Stege coördinator Zeeuwse Vereniging voor Kleine Kernen (ZVKK). “Het is belangrijk dat er oog is voor de specifieke positie van maatschappelijke voorzieningen in het energiebeleid.”
De uitkomsten van de peiling onderstrepen de noodzaak om bij de afbouw van de salderingsregeling rekening te houden met de positie van dorps- en buurthuizen en andere maatschappelijke voorzieningen, en om te investeren in oplossingen die hun maatschappelijke functie toekomstbestendig maken. Zoals hulp met opslag van energie.
